Raporİsrail Raporu

İsrail Raporu | 15-21 Mayıs 2022

PDF OLARAK PAYLAŞ
PDF'i indirmek için tıklayınız

15-21 Mayıs Tarihleri Arasında Öne Çıkan Haber Başlıkları

Ebu Akile’nin kardeşi cenaze töreni esnasındaki polis şiddetini eleştirdi ve İsrail polisinin olaylara yönelik açıklamasını “mantıksız” olarak niteledi.
BAE’ye taziye ziyareti gerçekleştiren İsrail Cumhurbaşkanı Herzog, Muhammed bin Zayed ile bir görüşme gerçekleştirdi.
İsrail daha önce Polonya sınırındaki Przemsyl şehrine taşıdığı Ukrayna Büyükelçiliğini yeniden Kiev’e taşımaya hazırlanıyor.
İki haftalık aranın ardından Erez geçişi yeniden açıldı. İsrail’de çalışma izni olan 12 bin Gazzeli işine geri dönerken Adalet Bakanı Gideon Saar, Gazze-İsrail geçişinin yeniden açılması kararını eleştirdi.
İsrail basınında yer alan iddialara göre haftalık kabine toplantısı esnasında Başbakan Bennett ile Savunma Bakanı Gantz arasında bir tartışma yaşandı. İddialara göre Gantz, Başbakan Bennett’i kabinenin diğer üyelerini yeterince takdir etmediği ve sadece kendisini ön plana çıkardığı için eleştirdi.
Geçtiğimiz haftalarda Mescid-i Aksa olayları esnasında ağır yaralanan bir Filistinli hayatını kaybetti. Cenaze töreni esnasında Filistinliler ile İsrail güvenlik güçleri arasında çatışmalar yaşandı.
Maliye Bakanı Liebermann, Dışişleri Bakanı Lapid ve Gantz liderliğindeki Mavi-Beyaz Partisinin 2018 yılında kabul edilen Yahudi ulus devlet yasasını değiştirmeye yönelik beyanlarının ardından açıklamalarda bulunan İçişleri Bakanı Şaked, Yamina partisinin böyle bir değişikliği kabul etmeyeceğini ifade etti.
Partisinin grup toplantısında konuşan Maliye Bakanı Liebermann, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın meşrulaştırılmaması gerektiğini belirterek kabinedeki bakanları Abbas’ı boykot etmeye çağırdı.
Ra’am Partisi, Negev’de yaşayan Arap ailelere ait olan ve İsrail tarafından tanınmayan yapıların yıkılmaması ve sahiplerine ceza verilmemesi konusunda hükümetle anlaştığını duyurdu. Ana muhalefet lideri Netanyahu’nun partisi Likud, Ra’am’ın bu açıklamasının ardından Bennett hükümetini ülkeyi “Şura Konseyi’ne” peşkeş çekmekle itham etti.
Nakba Günü etkinlikleri büyük oranda olaysız biçimde gerçekleştirildi. Yazılı bir açıklama yapan Filistin Devlet Başkanı Abbas, Filistinlileri etnik temizlik, yerleşim ve Yahudileştirme faaliyetlerine karşı direnmeye çağırdı.
Reichman Üniversitesinde bir etkinliğe katılan İsrail Savunma Bakanı Gantz, İran’ın nükleer bomba üretimi için yeterli fisil madde miktarına ulaşmasına sayılı haftalar kaldığını iddia etti.
İsrail ordusu, Salı günü Hizbullah’a ait bir İHA’nın İsrail hava sahasına girdikten sonra düşürüldüğünü açıkladı. 
50 yıl sonra ilk kez İsrailli bir diplomat Çad Cumhurbaşkanına güven mektubunu sundu. İki ülke 1972 yılında kopan diplomatik ilişkilerin 2019 yılında yeniden kurulduğunu duyurmuştu.
Başbakan Bennett, hükümet koalisyonundan istifa ederek muhalefet saflarına katılan Idit Silman’ı meclis koalisyonlarındaki görevlerinden almaya hazırlanıyor. Bennett’in şimdiye kadar böyle bir adım atmamış olması, kritik oylamalarda Silman’ın hükümete destek verebileceği ihtimaline inanmasına dayandırılıyor.
Hayfa kentinde devam eden askeri tatbikatlarla alakalı açıklama yapan Savunma Bakanı Gantz, tatbikatların amaçlarının “çeşitli sahalardaki düşmanlarımıza ve Lübnan’da faaliyet gösteren Hizbullah ve Hamas’a karşı çeşitli senaryolara hazırlanmak” olduğunu söyledi. Bu açıklama Hamas’ın Lübnan’da bir operasyon üssü kurduğunun İsrailli bir yetkili tarafından ilk kez teyit edilmesi olarak değerlendirildi. 
İsrailli Kanal 13, Suriye’de İsrail jetlerinin Rus S-300 füzeleri tarafından hedef alındığını iddia etti. Doğrulanması halinde bu, S-300’lerin Suriye’de ilk kez İsrail’e karşı kullanılması olacak.
İsrail, Ukrayna’ya 2,000 kask ve 500 çelik yelek gönderdi. Ekipmanların kurtarma güçleri ve sivil kuruluşlar tarafından kullanacağı açıklandı.
İsrailli Kanal 13’ün iddialarına göre ABD, İsrail’in İran’ın nükleer tesislerine yönelik bir saldırıyı simüle eden tatbikatlarına katılacak.
İsrail Savunma Bakanı Gantz ABD’ye bir ziyaret gerçekleştirdi. Ziyaretin ana gündem maddelerini İran’ın nükleer tehdidi ve Ukrayna savaşı teşkil etti.
Meretz Milletvekili Rinawie Zoabi, hükümet koalisyonundan istifa etti. İstifa mektubunda Zoabi, hükümetin Arap toplumuna yönelik tutumlarını eleştirirken hükümeti sağ kanada kaymakla suçladı. Böylece İsrail meclisinde hükümet koalisyonu azınlığa düşmüş oldu. (59-61)
Dışişleri Bakanı Lapid, Rinawie Zoabi ile bir araya geldi. İkilinin duruma çözüm bulmak için Pazar günü tekrar bir araya geleceği kaydedildi. Kanal 12’ye dayandırılan haberlere göre koalisyon liderleri hükümetin ayakta kalma ihtimali konusunda karamsarlar.
İsrail Ordusu, Şirin Ebu Akile’nin ölümüne ilişkin soruşturma açılıp açılmayacağına Askeri Savcılık tarafından karar verileceğini açıkladı.
Netanyahu’nun, koalisyonun ordudan yeni ayrılan askerlere öğrenim bursu verilmesine yönelik tasarısını reddetme kararı kendi partisi içinde tepkilere neden oldu. Likud milletvekilleri tasarının geçmesini desteklerken Netanyahu bu tasarının reddedilmesini, koalisyonun azınlığa düştüğünü göstermenin bir yolu olarak görüyor.
Birzeit Üniversitesinde gerçekleştirilen öğrenci seçimlerini Hamas kazandı.
İsrail’in yabancıların Batı Şeria’ya girişini kısıtlamaya yönelik yeni politikası ABD tarafından tepkiyle karşılandı.
Zoabi’nin istifasının ardından ilk kez açıklamada bulunan Dışişleri Bakanı Lapid, “henüz hükümetin çöktüğünü söylemek için çok erken” dedi.
Zoabi yaptığı açıklamada istifa kararından geri dönüş olmadığını vurgularken erken seçimlerde muhalefeti destekleyip desteklemeyeceği konusunda açık kapı bıraktı.
İsrail ordusundan yapılan açıklamada Kasım Süleymani’nin damadının Suriye üzerinden sivil uçuşlarla Hizbullah’a silah kaçırdığı iddia edildi.
Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Mikhail Bogdanov, İsrailli yetkililerin son zamanlarda yaptığı Rusya karşıtı açıklamalardan dolayı hayal kırıklığına uğradığını söyledi.

Dış Politika Gündemi: 

Bu hafta İsrail dış politikasında İsrail’in kuzey sınırını ilgilendiren başlıklar ön plana çıktı. Geçtiğimiz hafta ortaya atılan Rusya’nın Suriye’den kısmen güçlerini çekerek belirli bölgeleri İran’a bıraktığı iddiasının ardından bu hafta İsrail basınında Rus S-300 füzelerinin İsrail jetlerini hedef aldığı iddiası yer aldı.[1] Her iki iddia hakkında da henüz doğrulanmış bilgiler mevcut olmasa da bu tür iddiaların gündeme getirilmesi, İsrail’in dış politikadaki yeni odak noktasının Kuzey sınırı olduğuna işaret etmesi açısından önemlidir.

Suriye ile alakalı bu iddialara ek olarak Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov’un “Hitler de Yahudi kökenlere sahipti” çıkışı ile başlayan süreç, İsrail’in Ukrayna’ya savunma ekipmanı göndermesiyle devam etti. Bu noktada İsrail’in Ukrayna-Rusya savaşındaki konumunda bir değişiklik olduğu iddia edildi.  Ancak İsrail’in henüz Rusya’ya karşı net bir tavır takınmadığını belirtmek gerekir. İsrail’in Ukrayna’ya sağladığı ekipmanların sembolik düzeyde olacağı daha önce İsrailli yetkililer tarafından da ifade edilmişti.[2] Ukrayna’nın İsrail’den Demir Duvar sistemleri gibi daha büyük beklentilerini göz önüne alındığında İsrail’in son dönemdeki tutumunun bir konum değişikliğini yansıtmadığı söylenebilir. İsrail basınında Ukrayna lehine atılan bu adımların muhtemel gerekçeleri olarak uluslararası baskılar ve İsrail’in savunma sanayi ihracatı açısından güvenilir bir ülke imajı çizme çabası gösterildi.[3]

İsrail’in Rusya konusundaki temkinli tavrının devam etmesi Suriye’deki İsrail ile Rusya arasındaki çatışmamazlık uzlaşısının devam ettiği şeklinde yorumlanabilir. Ancak Ukrayna’daki savaşın gidişatına göre Suriye’de yaşanması muhtemel değişimlerin halen önemli bir ihtimal olarak masada durması sebebiyle İsrail güvenlik güçleri ve yetkilileri alarmda kalmaya devam ediyor. İsrail ordusunun devam eden tatbikatları, Savunma Bakanı Gantz’ın ABD ziyareti gibi gelişmeler bu bağlamda ele alınabilir.

Kuzey sınırı açısından bir diğer önemli gelişme ise Lübnan’da gerçekleşen seçimlerdi. Seçimlerde Hizbullah’ın güç kaybettiği kabul edilmekle birlikte bu durumun İsrail üzerindeki Hizbullah tehdidini ne denli etkileyeceği tartışmalı görülüyor. Seçimlerin Lübnan’da köklü bir değişim getirmeyeceği dolayısıyla Hizbullah’ın İsrail açısından önemli bir tehdit olarak kalmaya devam edeceği ifade ediliyor.[4] Savunma Bakanı Gantz’ın devam eden askeri tatbikatların amacının Lübnan’daki Hizbullah ve Hamas’ın faaliyetlerine karşı çeşitli senaryolara hazırlanmak olduğunu açıklaması İsrail’in Kuzey’de İran-Hamas-Hizbullah üçlüsünü bütünleşik bir tehdit olarak görmeye devam ettiğine işaret etmektedir.

İç Politika Gündemi:

İsrail hükümet koalisyonu Idit Silman’ın istifasından 6 hafta sonra ikinci bir şokla yeniden sallandı. Arap asıllı Meretz milletvekili Zoabi, hükümetin Arap toplumuna yönelik tutumunu eleştiren bir mektup yayınlayarak koalisyondan istifa etti. Bu istifayla birlikte hükümet koalisyonu 59 sandalyeyle 120 kişilik İsrail meclisinde azınlık durumuna düştü. Hükümetin azınlık durumuna düşmesi, hükümetin düşmesi için tek başına yeterli bir sebep değil. Dolayısıyla 61 sandalyeye sahip olan muhalefetin birleşerek hükümeti düşürmesi gerekiyor. Ancak henüz muhalefet bloğunda böyle bir birliktelikten bahsetmek mümkün değil. Geçen hafta Netanyahu, hükümeti düşürmeye yönelik tasarıyı meclise getirmeyi düşünmüş ancak mevcut şartlarda gerekli çoğunluğun sağlanamayacağını düşünerek bu tasarıdan vazgeçmişti.[5] İsrail’de hükümetin düşürülmesi durumunda yeniden seçime gidilecek. Geçiş döneminde ise Bennett başbakan olmaya devam edecek. Muhalefetin önündeki seçeneklerden bir diğeri de seçime gitmeden mevcut mecliste 61 vekili bir araya getirerek yeni bir hükümet kurmak. Mevcut koşullarda böyle bir hükümetin kurulması için muhalefetin, hükümet koalisyonundan daha fazla ismi yanına çekmesi gerekiyor.

Referanslar

  1. https://www.israelhayom.co.il/news/defense/article/10995510
  2. https://www.timesofisrael.com/israel-reportedly-leaning-toward-sending-defensive-military-aid-to-ukraine/ 
  3. https://www.timesofisrael.com/israel-sends-2000-helmets-500-flak-jackets-to-ukraine-rescue-organizations/
  4. https://jcpa.org/hizbullah-will-continue-to-dominate-lebanese-politics-in-the-aftermath-of-the-elections/ 
  5. https://www.i24news.tv/en/news/israel/politics/1652272939-israel-opposition-withdraws-bill-to-dissolve-parliament 

Anadolu Yakın Doğu Araştırma Merkezi

Anadolu Yakın Doğu Araştırma Merkezi

İlgili Makaleler

Bir Cevap Yazın

Başa dön tuşu
%d blogcu bunu beğendi: