Raporİsrail Raporu

İsrail Raporu | 01 – 11 Haziran 2022

PDF OLARAK PAYLAŞ
PDF'i indirmek için tıklayınız

1-11 Haziran Tarihleri Arasında Öne Çıkan Haber Başlıkları

İsrail “E1 yerleşim yeri” inşası projesini yeniden gündeme aldı. İlk kez 2012 yılında gündeme getirilen proje, Kudüs ile Ramallah arasındaki ulaşımı engellemesi sebebiyle uluslararası tepkilere sebep olmuştu. Geçtiğimiz aylarda İsrail’in ABD’ye E1 projesini durduracağına dair garanti verdiği gündeme gelmişti. 
Muhalefet partileri Likud, Şas, Birleşik Tevrat Yahudiliği ve Dini Siyonizm liderleri, koalisyon hükümeti tarafından meclise sunulan bütün tasarılara karşı çıkacaklarını açıkladılar. Mevcut durumda hükümet koalisyonu muhalefetin desteği olmadan meclisten yasa geçiremiyor.
İsrail basınında yer bulan iddialara göre hükümet koalisyonundan Adalet Bakanı ve Yeni Umut Partisi Başkanı Gideon Sa’ar, alternatif bir hükümet için muhalefet lideri Netanyahu ile görüşüyor. Sa’ar, uzun yıllar Netanyahu’nun partisi Likud’da görev aldıktan sonra kendi partisini kurmuştu. Sa’ar, görüşme iddialarını yalanladı.
GKRY ile İsrail ortak bir askeri tatbikat düzenledi. Türkiye Dışişleri Bakanlığı yayınladığı yazılı açıklamayla tatbikata tepkisini gösterdi. İsrail basınında yer bulan haberlerde tatbikata katılan 100’ü aşkın jetin İran’ın nükleer tesislerine saldırı simülasyonu gerçekleştirdiği aktarıldı.
İsrail Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Eyal Hulata ve ABD’li mevkidaşı Jake Sullivan Washington’da bir araya gelerek büyük ölçüde İran’a odaklanan görüşmelerde bulundular ve Tahran’ın nükleer silah edinmesini engellemek için ekonomik, diplomatik ve askeri koordinasyon sözü verdiler.
İsrail kamu kurumlarında Filistin bayraklarını yasaklayan yasa tasarısı ilk okumayı geçti. Tasarının yasalaşması için üç okumayı geçmesi gerekiyor.
Başbakan Bennett, Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) Başkanı Grossi ile bir araya geldi. Bennett’in ofisinden yapılan açıklamada “Bennett, İsrail’in İran’ın nükleer silah geliştirme olasılığını engellemek için diplomasiyi tercih etmesine rağmen, uluslararası toplumun ilgili zaman diliminde başarılı olamaması halinde, kendini savunma ve nükleer programını engellemek için İran’a karşı harekete geçme hakkını saklı tuttuğunu açıkça belirtti” denildi. Geçtiğimiz hafta Bennett, İran’ın UAEK’ye ait bazı gizli belgeleri çaldığını iddia etmişti.
ABD Başkanı Biden’ın 23 Haziran’da İsrail’e bir ziyaret gerçekleştirmesi bekleniyor.
İran Dışişleri Bakanı yaptığı açıklamada, BM’nin atom gözlemcisinin İsrail’e yaptığı ziyaretin örgütün tarafsızlığını ihlal ettiğini söyledi ve Batılı ülkelerin önümüzdeki hafta yapılacak Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu toplantısında Tahran’ı kınamak için harekete geçmeleri halinde derhal karşılık verecekleri uyarısında bulundu.
Yahudiler Şavuot Bayramı nedeniyle Mescid-i Aksa’ya baskın düzenlerken polis ile Filistinliler arasında çatışma yaşandı.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron Cumartesi günü Filistin Başkanı Mahmud Abbas ile görüşerek bölgede son dönemde artan şiddet olaylarından duyduğu endişeyi dile getirdi ve öldürülen Al Jazeera muhabiri Şirin Ebu Akile’nin ölümüyle ilgili soruşturmaların sonuçlandırılması çağrısında bulundu.
İsrail’in Lübnan ile deniz sınırı konusunda ihtilaflı olduğu Kariş bölgesinde sondaj çalışmalarına başlamasının ardından Lübnan Cumhurbaşkanı Mişel Avn İsrail’e uyarıda bulundu. Lübnan ile İsrail arasındaki deniz sınırı anlaşmazlığını çözmeyi amaçlayan görüşmeler ABD arabuluculuğunda devam ediyor.
İşgal altındaki Batı Şeria’daki Yahudi yerleşimcilerin İsrail hukukuna tabi tutulmasını öngören ve hükümet koalisyonu içerisinde büyük tartışmalara sebep olan yasa tasarısı oylamayı geçemedi. Koalisyonda yer alan Ra’am partisinden bir milletvekili aleyhte oy kullanırken üç milletvekili ise çekimser oy verdi. Yasa tasarısı koalisyonun devam etmesi açısından önemli bir test olarak görülüyordu.
Adalet Bakanı Sa’ar, meclis oylaması öncesi yaptığı açıklamalarda Batı Şeria’daki yerleşimcilerle alakalı yasa teklifinin hükümetin hayatta kalması adına büyük bir sınav olduğunu defalarca vurgulamıştı.
Hükümet koalisyonu, Batı Şeria yasa tasarısı aleyhine oy kullanan koalisyon üyeleri Ghanaim ve Zoabi’ye istifa etmeleri için baskı yapıyor. Koalisyon bu isimlerin yerine Batı Şeria tasarısını destekleme ihtimali daha yüksek isimler getirmek istiyor.
Artan siyasi baskılarla karşı karşıya kalan Başbakan Naftali Bennett, diplomatik sözcüsü Matan Sidi’nin istifa ettiğini açıkladı. Böylece Bennett bir ay içinde dördüncü önemli yardımcısını kaybetti.
İsrail savaş uçaklarının Pazartesi gecesi Suriye’nin başkenti Şam’ın güneyindeki bir alana bir dizi hava saldırısı düzenlediği ve birçok bölgede hasara yol açtığı bildirildi.
İsrail’de yapılan son anketlere göre Netanyahu bloğu 60 sandalyeye ulaştı.
Başbakan Naftali Bennett, nükleer programı nedeniyle İran’ı kınama kararı alan BM nükleer gözlemcisi Uluslararası Atom Enerjisi Kurumunu tebrik etti.
İsrail basınında yer bulan iddialara göre Filistin Başkanı Mahmud Abbas, Biden yönetiminin Ramallah’la ilişkileri güçlendirmek için atmayı planladığı bir dizi adımdan duyduğu memnuniyetsizliği dile getirdi ve Kudüs’teki ABD konsolosluğu kapalı kaldığı sürece bu önlemleri yetersiz buldu.
İsrail basınında yer alan haberlere göre Yamina milletvekili Orbach, Parti başkanı ve Başbakan Bennett’e koalisyonun ayakta kalabileceğine inanmadığını söyledi ve muhalefet partisi lideri Netanyahu ile görüşmelerde bulunduğunu bildirdi. Nir Orbach’ın Likud’a geçmesi durumunda koalisyonun sandalye sayısı 59’a (59/120) düşecek.
Muhalefetin asgari ücretin artırılmasına yönelik yasa tasarıları, bazı koalisyon milletvekillerinin lehte oy kullanmasıyla ön okumaları geçti. Bu durum hükümet açısından bir diğer önemli yenilgi olarak değerlendiriliyor.
İsrail Başbakanı Bennett, Abu Dabi’ye plansız bir ziyaret gerçekleştirdi ve Muhammed bin Zayed ile bir araya geldi. Görüşmede “bölgesel meseleler” ele alındı. İsrail basını, görüşmenin Viyana’da tıkanan İran nükleer görüşmeleriyle alakalı olduğunu iddia etti.
İsrail ordusu Hizbullah’ı “Sınır Tanımayan Yeşiller” olarak bilinen bir çevre grubu kisvesi altında İsrail sınırı boyunca gizli faaliyetler yürütmekle suçladı. Öte yandan İsrail ile Lübnan arasındaki ihtilaflı bölgede İsrail’in yürüttüğü sondaj çalışmalarına ilişkin ortak açıklama yapan İsrail Savunma Bakanı, Dışişleri Bakanı ve Enerji Bakanı, İsrail’in stratejik altyapısını savunma hakkına sahip olduğunu ve bunu yapmaya hazır olduğunu belirtti.
İsrail ile komşu Arap ülkeleri arasındaki savunma işbirliğini artırmayı hedefleyen bir yasa tasarısı ABD senatosuna sunuldu.
Biden yönetimi, Filistin Yönetimi ile eski ABD Başkanı Donald Trump tarafından kesilen iletişim hattını yeniden kurdu. Büyük ölçüde sembolik olan bu adım, Washington’un Ramallah’ın talep ettiği ancak İsrail hükümetinin karşı çıktığı Kudüs’teki ABD konsolosluğunun yeniden açılması konusunu bekletmeye devam ettiği bir dönemde geldi.

Dış Politika Gündemi: 

İsrail, İran üzerindeki uluslararası baskıyı artırmak için çabalamaya devam ediyor. İsrail Başbakanı Bennett’in, İran’ın bazı gizli belgeleri kaçırdığı ve kritik bilgileri gizlediği yönündeki iddiaları karşılık buldu. BM gözlemci kuruluşu Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) İran’ı resmen kınayan bir açıklama yayınladı.[1]

İran’ın artan nükleer tehdidi sebebiyle İsrail ile Arap komşuları arasında entegre bir savunma bloğu kurulması ihtimali İsrail basınında yer bulmaya devam ediyor.[2] İsrail dışındaki bölge ülkelerinin İran’a karşı bu denli keskin bir savunma ekseni oluşturma konusunda ne kadar istekli oldukları hususunda soru işaretleri mevcut. İsrail’in bölge ülkelerini böyle bir bloğun inşasına ikna etmek için girişimlerde bulunduğu görülüyor. İsrail Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Eyal Hulata ve ABD’li mevkidaşı Jake Sullivan arasındaki görüşme, UAEK’nin İran’a yönelik açıklamalarının hemen akabinde İsrail Başbakanı Bennett’in BAE’ye sürpriz bir ziyaret gerçekleştirmesi, Suudi Arabistan ile İsrail arasında ABD arabuluculuğunda bir normalleşmenin daha sık gündeme gelmeye başlaması gibi gelişmeler İsrail’in bu girişimlerine örnek olarak verilebilir.

İç Politika Gündemi:

İsrail parlamentosunda bu hafta hükümet koalisyonu üst üste hezimetler yaşadı. Özellikle Batı Şeria’daki yerleşimcilerin İsrail kanunlarına tabi tutulmasını öngören tasarının mecliste ilk okumayı geçememesi büyük krize neden oldu. Adalet Bakanı Sa’ar bu tasarıyı hükümetin devam edip etmeyeceğine dair önemli bir test olarak nitelemişti. Koalisyonun testte başarısız olmasının ardından aleyhte oy kullanan Arap asıllı koalisyon üyelerinin üzerindeki baskı arttı. 

Normal şartlarda  muhalefet bloğundaki sağcı partilerin de bu tasarıyı desteklemesi bekleniyordu. Zira bu partilerin seçmen kitlesi içerisinde Batı Şeria’daki yerleşimciler de yer alıyor. Ancak Netanyahu önderliğindeki muhalefet bloğu, hükümetin başarısızlığını tescillemek adına meclise hükümet koalisyonu tarafından getirilen bütün tasarıları reddetme kararı aldı. 

120 kişilik İsrail meclisinde sağcı olarak nitelenen 7 parti bulunuyor (72/120). Bu 7 partinin 3 tanesi, Anti-Netanyahu bloğu olarak da niteleyebileceğimiz hükümet koalisyonda yer alıyor. İsrail’de yapılan son anketler Netanyahu önderliğindeki koalisyon-dışı sağ partilerin ciddi bir yükselişte olduğunu gösteriyor. Seçimlerde toplam 52 sandalye elde edebilen koalisyon-dışı sağ partilerin son anketlerde 60 sandalyeye kadar ulaştığı görülüyor. İsrail’de hükümet kurmak için gerekli sandalye sayısı ise 61. Mevcut koalisyonun ise anketlerde ciddi ölçüde güç kaybettiği görülüyor. 61 sandalye ile kurulan koalisyonun son anketlerdeki sandalye sayısı 53’e kadar gerilemiş durumda. İsrail basınında doğal olarak hükümetin geleceği ile alakalı oldukça karamsar bir bakış açısı hakim durumda. Netanyahu önderliğindeki sağ bloğun hükümeti yeniden ele geçirmesi durumunda İsrail’in yeniden uzun süre sağ siyasetin hakimiyeti altına gireceği tahmin ediliyor.

Son 5 Ankete göre İsrail Sağı[3]

TarihLikudŞasBirleşik Tevrat Yah.Dini SiyonistKoalisyon dışı sağ toplamYaminaİsrail EvimizYeni UmutKoalisyon içi sağ toplamMevcut koalisyon
10 Haz.348711605541453
7 Haz.358710606501154
25 May35879596541554
21 May36879606541553
9 May36779598541753
Seçim 30976527762061

Referanslar

  1. https://www.jpost.com/breaking-news/article-708866
  2. https://www.timesofisrael.com/us-legislation-aims-to-integrate-israel-arab-states-defense-systems-against-iran/
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Opinion_polling_for_the_next_Israeli_legislative_election

Anadolu Yakın Doğu Araştırma Merkezi

Anadolu Yakın Doğu Araştırma Merkezi

İlgili Makaleler

Bir Cevap Yazın

Başa dön tuşu
%d blogcu bunu beğendi: